Er dreigt tweedeling in onze maatschappij

Bedrijven én overheid moeten één ding goed beseffen: dit is hét moment voor ingrijpende hervormingen op onze arbeidsmarkt. De werkloosheid bij de jongeren beneden 25 is met veertig procent toegenomen. Tegelijk voelt een groot segment binnen de samenleving weinig of niets van de crisis. Er dreigt een tweedeling in onze maatschappij. Puur economisch gezien zitten we wellicht op de bodem van het dal, maar er staat de arbeidsmarkt nog een stevige correctie te wachten. Als de economie opnieuw aantrekt, duurt het nog even alvorens er nieuwe aanwervingen volgen. Bovendien zal de arbeidsduur opnieuw omlaag moeten, tijdskrediet afgebouwd, en de tijdelijke werkkrachten krijgen geen volwaardig contract. Voor 2011 verwacht ik globaal weinig of geen nieuwe aanwervingen. We staan te weinig stil bij de ongelijkheid in de crisis. Vooral de zwaksten op de arbeidsmarkt, en de jongeren aan het begin van hun carrière, worden zwaar getroffen. Quasi alle overheidsmaatregelen van de voorbije maanden waren erop gericht om mensen die een baan hadden, aan het werk te houden. Je zal me niet horen beweren dat dit zinloos was, maar intussen stellen we wel vast dat de kloof tussen diegenen, die al een job hadden en zij die aan de poort staan flink groter geworden is. Daar dreigt er een groot gevaar: we moeten vermijden, dat er een hele verloren generatie ontstaat. We komen uit een periode van algemene lastenverlaging, maar ik denk dat we ons beleid vanaf nu opnieuw meer op bepaalde zwakkere doelgroepen moeten afstemmen. We gaan door een dal, maar ik zie toch ook enkele lichtpuntjes. Ik stel vast dat twintig procent van de vacatures nog altijd heel moeilijk ingevuld raakt en dat het aantal langdurige werklozen in volle crisis toch nog altijd afneemt. Daarnaast is er ook de vergrijzing, die zeker bij de overheid almaar sterker begint te spelen. Op korte termijn gaan vier op tien federale ambtenaren met pensioen. Daar liggen dus wel wat mogelijkheden inzake nieuwe werkgelegenheid. Het zal erop aankomen daar heel efficiënt mee om te gaan, maar ook het bedrijfsleven zal mee aan de kar moeten trekken. Werknemers moeten dan wel almaar mobieler en flexibeler zijn, maar tegelijk worden vijftigplussers nog altijd vrolijk bij het groot huisvuil gezet. Dat is problematisch: we moeten jongeren op de arbeidsmarkt krijgen, maar tegelijk ook die oudere werknemers aan boord houden. Niet in het minst omdat we beide groepen na de crisis hard nodig zullen hebben. Neem nu het brugpensioen, maar net zo goed ' de tijdelijke werkloosheid '.

Kosten besparen

De kosten daarvan liggen grotendeels bij de maatschappij, niet bij de bedrijven, die er vrolijk gebruik van maken. Ik vind niet dat we dergelijke blanco cheques moeten blijven uitschrijven, zonder bedrijven tegelijk te verplichten te investeren in opleiding of herscholing van werknemers. Dat geldt overigens ook voor de werkloosheidsuitkeringen. Die zijn goed voor een gigantisch budget, en in die zin ook voor een potentieel machtig beleidsinstrument. Waarom die uitkeringen niet gebruiken om een creatiever beleid te voeren? Ik denk dan aan opleidingen op maat, rotatie op de arbeidsmarkt, enzovoort. We kunnen het ons niet meer veroorloven om mensen te dumpen, niet in de langdurige werkloosheid en al evenmin in een stelsel als brugpensioen. Een overgangsmaatregel zoals tijdelijke werkloosheid, responsabiliseert de bedrijven zeker niet. Er is bijvoorbeeld geen enkele verplichting om die mensen op te leiden, zodat ze nadien aan boord kunnen blijven. We hebben een historische kans om modern over ontslag na te denken. Denemarken en Oostenrijk geven ons mooie voorbeelden. Je moet je wetgeving durven te veranderen. Oudere werknemers moeten niet langer hetzelfde doen, maar meer variërend werken. Het moet eerder een lust worden om langer actief te blijven, dan een last om langer uitgemolken te worden. We moeten ervoor zorgen dat onze bedrijven hun mensen zo lang mogelijk in de onderneming houden. Maak bijvoorbeeld werk van een project humanisering, met een aangepast HR-programma, dat rekening houdt met mogelijkheden en beperkingen van oudere werknemers. Ik ben er absoluut voorstander om creatief na te denken over de sociale bescherming van de toekomst. Je moet ervoor zorgen, dat mensen een perspectief hebben, dat ze inzien dat het eigenlijk een vooruitgang is, voor hen en hun kinderen. Er bestaan forse, overbruggende tegemoetkomingen om dit op te vangen. Ik voel zeer sterk aan dat de goesting om vlugger te stoppen bij die ouderen minder en minder wordt. Mensen zijn onzeker over hun pensioen, de brugpensioenen zijn heel wat minder genereus. In de jaren zeventig had je maatregelen zoals 'het bijzonder tijdelijk kader' om jongeren aan een job te krijgen. Vandaag hebben we weer nood aan dergelijke creatieve stimuli om de jongeren die instromen aan het werk te zetten. Ik vind ook dat geld geïnvesteerd in werkloosheid, beter geïnvesteerd kan worden in het aan het werk zetten van mensen. De overheid kan goede stimuli creëren, die bepalen dat een bedrijf de rekening betaalt als het oneigenlijk gebruik maakt van overheidsmiddelen.

Terwijl vakbonden en regionale politici krijsen dat Opel, Bayer en nog enkele andere bedrijven door de overheid moeten gesteund worden, komen steeds meer economen en ondernemers tot de conclusie dat de firma's niet in faling gaan door hun zeer goed opgeleide en competente werknemers, maar door voortdurende inmenging en vakbondsacties, die in lage loonlanden niet bestaan en investeerders afschrikken .   

Maar we moeten structurele maatregelen nemen om na de crisis klaar te zijn. De crisis kon niet slechter vallen, aan de vooravond van de pensionering van de babyboomers. Dat is werkelijk hallucinante pech. Die maatregelen komen er aan, althans in theorie. Je hebt Marshall, Marshall Bis, Vlaanderen in Actie, Actie in Vlaanderen. Maar in de praktijk is dat niet zo eenvoudig. Je hebt partners nodig, met name de politiek en sociale. En er zijn heel wat mogelijkheden. Kijk maar naar de zorgsector. Als er een New Deal wordt uitgedacht, denk dan aan de enorme bejaardeninfrastructuur, die we de komende jaren op poten zullen zetten. Daar liggen enorme kansen. We maken een historische omwenteling mee. De babyboomgeneratie, die de samenleving de voorbije decennia ingrijpend heeft veranderd, kan dat nu nogmaals doen. En de bevoegdheid ligt in Vlaanderen, hier zullen we niet kunnen zeggen, dat er federaal over beslist wordt. Op de koop toe hebben die babyboomers ook heel wat centen in kas. Dat maakt hun vermogen om het qua solidariteit beter te doen, ook groter. Het enige wat ons daar kan tegenhouden, is het eigenbelang van de betrokken partijen. Immers, overstijgen we dat niet, dan missen we in Vlaanderen een historische kans.

Vlaanderen in Actie

De cijfers laten weinig aan de verbeelding over in het het Brussels Gewest. Om het concreet te maken: één Brusselaar op vijf draait vandaag de dag nog altijd met de vingers. De helft van al die werklozen is bovendien jonger dan 35 jaar, waarmee Brussel dubbel (!) zo slecht scoort als het Europese gemiddelde.Tja, die economische crisis. Daar heeft u ongetwijfeld een punt, maar achter deze dramatische cijfers gaat ook nog een heel ander verhaal schuil. Dat van een schrijnend gebrek aan gezond verstand, een overdaad aan politieke spelletjes en een totaal misplaatste empathie voor bepaalde doelgroepen. Blijkt namelijk dat 90 procent van de Brusselse werklozen zelfs niet eens Nederlands spreekt. En laat tweetaligheid nu net een van de belangrijkste voorwaarden zijn om in Brussel in aanmerking te komen voor een baan. Hallucinant is dus beslist, maar is erger dan u denkt: twintig procent van de Brusselaars spreekt Nederlands noch Frans, en twee derde van de allochtonen volgde amper lager onderwijs. Je hoeft dus geen helderziende te zijn om te beseffen dat er vandaag een gigantische tijdbom tikt in een regio, die zichzelf continue graag als het middelpunt van Europa plaatst. De generatiewerkloosheid ligt op de loer – een blik op de Borinage leert ons waar dat op termijn toe kan leiden – en almaar meer bedrijven ondervinden vandaag al de grootste moeilijkheden om voldoende geschoolde werknemers te vinden. Voor multinationals met plannen is dat bepaald geen aanlokkelijk perspectief, Voor een gewest met internationale roeping is het ronduit een schande. Politici of academici die – met deze cijfers in het achterhoofd - het nut van taallessen of inburgeringscursussen in vraag blijven stellen, spelen met de toekomst van een hele generatie én een volledige regio. En in tegenstelling tot het discours over een ‘achterhaalde taalstrijd’, dat vandaag bon ton is in heel wat zogenaamd progressieve Brusselse kringen, zullen tweetaligheid, inburgering en kwaliteitsonderwijs de volgende jaren prominenter dan ooit op de Brusselse politieke agenda moeten prijken. Op de achtste editie van de Ijzerwake in Steenstrate bij Ieper heeft gastspreker Frans Crols dan ook een pleidooi gehouden om Brussel los te laten. Die nep-toegeving is een mentale omslag in het Vlaams mythedenken, maar die is passend en heilzaam.

De komst van de Economische en Monetaire Unie heeft geleid tot een Europese munteenheid, de euro, en een Europese centrale bank, de Europese Centrale Bank. De Europese Centrale Bank is op 1 juni 1998 opgericht ter vervanging van het Europees Monetair Instituut, dat tot op dat moment een centrale rol had gespeeld bij de voorbereiding van de komst van de euro, die op 1 januari 1999 heeft plaatsgevonden. Nu steeds meer indicatoren wezen op een mogelijke stabilisering van de economie, praatte ook de Europese Centrale Bank voorzichtig over het einde van de krimp. Immers de neergang van de wereldeconomie lijkt over zijn dieptepunt heen. Na het extreem zwakke eerste kwartaal van 2009 zal de economie in de rest van het jaar veel minder sterk verslechteren. Er werden positieve kwartaalcijfers vanaf de tweede helft van 2010 verwacht. De positieve signalen over de wereldeconomie kwamen zowel uit de eurozone als uit de Verenigde Staten. In de eurolanden verkochten de detailhandelaren in april voor het eerst in vijf maanden weer wat meer, dan in de voorgaande maand. In de VS was het aantal mensen dat een werkloosheidsuitkering aanvroeg lager dan een tijdje eerder en nam de productiviteit per werknemer in het eerste kwartaal toe.

Om banken toch te stimuleren meer geld uit te lenen heeft de ECB de ongebruikelijke beslissing genomen om direct schulden op te kopen van commerciële banken. Het gaat daarbij om zogenoemde pandbrieven, obligaties die door een onderpand worden gedekt. De ECB gaat, verspreid over de hele eurozone, voor 60 miljard euro van deze schuldpapieren overnemen. De bedoeling is dat de banken het extra geld dat hierdoor beschikbaar komt gaan uitlenen, zodat er meer geld in de Europese economie beschikbaar komt voor consumptie en investeringen. Dat is een verstandig besluit. Banken kunnen zo makkelijker voor een langere periode geld aantrekken, dat helpt in de kredietverlening. Het heeft ook een positief effect op het vertrouwen in de financiële markten. Of zestig miljard genoeg is, moet nog blijken. Maar alleen de aankondiging van het plan had vorige maand al een heel positief effect op de markt voor pandbrieven die door de financiële crisis helemaal was stilgevallen.' De rente blijft volgens Van Vliet en vele andere analisten de komende tijd op 1 procent staan. Trichet noemt dat niveau passend, dus reken er maar op dat het volgende maand hetzelfde zal zijn. Maar hij houdt de deur op een kier, als het herstel tegenvalt kan de rente nog verder omlaag.

De economie van India, een van de belangrijkste opkomende markten in de wereld, laat net als andere Aziatische economieën, weer stilaan groei zien. Het bbp is met 6,1% gegroeid. Economen hadden gerekend op een iets grotere groei. Het is de eerste keer sinds 2007 dat de Indiase economie, in 2008 de tiende grootste van de wereld, weer aantrekt. India sluit zich hiermee aan bij andere Aziatische economieën als Indonesië, China en Japan, die ook weer groei laten zien.

Volgens economen is de kans groot dat het bbp binnenkort zal lijden onder het gebrek aan regen. Het teleurstellende regenseizoen zorgt vermoedelijk voor geringe oogsten, en hogere prijzen. Het stelt de centrale bank van India voor een lastig dilemma. Als de RBI het monetaire beleid aanscherpt om de dreiging van inflatie tegen te gaan, bedreigt dat de verdere groei van de economie. De Indiase overheid pompte al roepie 5.600 mrd (euro 80 mrd) in de economie.

Overheden overal ter wereld verliezen hopen geld omdat ze aandeelhouder werden van banken, die gered moesten worden. Ondanks de heropleving van de aandelenmarkten in de afgelopen maanden stapelen de verliezen zich op. Financial Times berekende dat het gecumuleerde verlies wereldwijd 7,5 miljard euro zou bedragen. Zwitsersland verkocht vorige week zijn aandeel van 9 procent in UBS met een meerwaarde van 1,2 miljard CHF (790 miljoen euro). Maar de meeste andere overheden die vorig jaar aandeelhouder werden van financiële groepen in moeilijkheden, zijn het dat vandaag nog steeds. Volgens Financial Times loopt het verlies op de aandelenmarkten voor die overheden op tot 7,5 miljard euro. De Verenigde Staten boeken in tegenstelling tot de meeste andere landen een papieren winst van bijna 11 miljard dollar op zijn aandeel van 34 procent in Citigroup. Het Verenigd Koninkrijk kampt met het grootste papieren verlies, ongeveer 3,8 miljard euro. Het VK heeft een belang van 43 procent in Lloyds Banking Group, en een belang van 70 procent in Royal Bank of Scotland.

crisisbelasting voor de banken

ABVV-voorzitter Rudy De Leeuw pleit voor een crisisbelasting voor de banken. Volgens hem zijn zij in grote mate verantwoordelijk voor de crisis die geleid heeft tot massaal banenverlies en een groot tekort in de begroting. Het kernkabinet kwam voor de eerste keer weer samen na de zomervakantie. Vooral de opmaak van de meerjarenbegroting belooft een harde dobber te worden dit najaar. Het tekort op die begroting zou kunnen oplopen tot 25 miljard. Er zal dus fors bespaard moeten worden, en dat beseft ook de gewone man in de straat, zegt BVV-voorzitter Rudy De Leeuw. Maar het wegwerken van het gat in de begroting moet op een sociaal aanvaardbare manier gebeuren, vindt hij. De grote politieke vraag is hoe dat gat in de begroting er is gekomen. Pas als je de juiste oorzaken kent, kun je ook de juiste remedie bedenken. Die 25 miljard euro zijn niet uit de lucht komen vallen. Zij die de crisis veroorzaakt hebben, moeten er ook voor betalen, klinkt het. Daarom pleit De Leeuw voor het invoeren van een crisisbelasting voor de banken. De bankencrisis heeft in België 21 miljard euro gekost. De banken hebben een miljardensteun van de overheid gekregen toen ze in de problemen zaten. Hij betwist niet dat die steun noodzakelijk was, maar de mensen zijn dat niet vergeten en zijn niet zomaar bereid om die factuur nu zelf doorgespeeld te krijgen. Het is nu toch het moment om van de banken een crisisbelasting te vragen, na alle schade die ze het land en de economie hebben aangedaan? Dat is toch een zaak van elementair politiek fatsoen?. Minister van Financiën Didier Reynders zegt dat de 15 miljard euro steun van de overheid aan de banksector, al voor een groot deel is gerecupereerd. Febelfin, de beroepsorganisatie van de financiële sector, wil niet weten van een crisisbelasting zoals ABVV-voorzitter Rudy De Leeuw voorstelt. Volgens De Leeuw is dit het moment om van de banken een crisisbelasting te vragen, na alle schade die ze het land en de economie hebben aangedaan. Hij vindt dit een kwestie van elementair politiek fatsoen. Tevens vindt hij de redenering van de economist De Grauwe correct. De banken hebben van de overheid een garantie gekregen, een verzekering dus, maar nu willen ze ineens geen premie meer betalen voor hun verzekering.

Volgens mij is het keerpunt van de economische malaise nog niet in zicht en mag het herstel vanaf het eind van 2010 worden verwacht. Ik voorzie dat de zwaarste recessie in decennia wellicht nog in de eerste tien jaren verder duren. Vanaf het einde van 2010 zullen de eerste tekenen van herstel merkbaar zijn. De Fed wilde een signaal geven dat ze de ernst van de situatie ter harte neemt en de noodzaak voelt om het publiek rechtstreeks in te lichten. Hoewel de Fed-voorzitter duidelijk wil maken dat het einde van de recessie mogelijk reeds in het tweede semester van 2010 zichtbaar wordt, erkent hij het probleem van de toenemende werkloosheid in de Verenigde Staten. Op de vraag in welke mate de 8,1 procent werklozen in de VS nog kan oplopen, antwoordde hij dat er ongetwijfeld nog meer banen verloren zullen gaan, maar dat de arbeidsmarkt zal stabiliseren als de Verenigde Staten erin slagen het financiële systeem weer op de rails te krijgen. Ik ben daarbij van oordeel dat het risico op een Grote Amerikaanse Depressie - zoals die in 1929 na de beurscrash - intussen zo goed als vermeden werd. Er komen nog tien moeilijke jaren aan. Vanaf 2011 zal de budgettaire toestand van ons land nog slechter zijn dan nu al het geval is. Maar, België heeft al eerder voor hete vuren gestaan en zal ook uit deze financiële put klimmen. Maar de belastingbetaler zal moeten opdraaien voor de leningen die de banken ontvingen en voor de exhuberant hoge bonussen die sommige banken nog altijd toekennen, goed wetende, dat die bonussen het financiële systeem hebben gelyncht.

De schatkist heeft in het eerste halfjaar van 2009 ruim 8,2 miljard euro minder belastingontvangsten geïnd in vergelijking met dezelfde periode vorig jaar. Dat blijkt uit statistieken van de federale overheidsdienst Financiën. De minderinkomsten zijn het gevolg van de economische crisis. Doordat particulieren meer sparen en minder uitgeven, klappen de btw-inkomsten in elkaar. Over de eerste zes maanden werd ruim 800 miljoen euro minder btw betaald. Doordat de vastgoedmarkt slabakt, krijgt de staat ook minder registratierechten binnen. Die zakten met ruim 400 miljoen euro. Het vermogen van heel wat Belgen neemt af door de crisis, waardoor bovendien de successierechten dalen, met bijna 100 miljoen euro.

We kunnen hopen dat het helse dalingsritme zich stabiliseert rond vier procent aan het einde van het jaar. Maar de cijfers zijn nog zeer onzeker, we zitten nog in volle crisis, we moeten voorzichtig zijn. Na de krimp met 3,8 procent in 2009, rekent men op een nulgroei in 2010. Vanaf 2011 zou er voor de periode 2011-2014 een gemiddelde groei zijn van 2,3 procent per jaar: dat is sterker dan de voorbije zes jaar en vergelijkbaar met de laatste twintig jaar. Minder goed zijn de vooruitzichten wat betreft de werkgelegenheid. Die volgt de economische cyclus veel trager en tot nu toe zijn veel gevolgen opgevangen door tijdelijke werkloosheid. Maar dat blijft niet duren en tegen einde 2011 zouden er 190.000 werklozen bijkomen door verlies aan arbeidsplaatsen en door nieuwkomers die geen baan vinden. Ook met het begrotingstekort gaat het de slechte kant uit. Dit jaar zou het tekort uitkomen op 4,3 procent van het bbp, volgend jaar op 5,6 procent.

De tijdelijke werkloosheid in ons land is in de maand april van 2009 bijzonder sterk gedaald. Dat blijkt uit cijfers van de RVA.Tijdelijke werkloosheid wordt toegekend voor de periode dat een bedrijf het moeilijk heeft. In april waren er 214.000 tijdelijke werklozen, dat is bijna 100.000 minder dan in de maand maart. In vergelijking met dezelfde periode vorig jaar blijft de tijdelijke werkloosheid wel zeer hoog, maar misschien is de piek nu wel voorbij, volgens de RVA. Nu is het wel zo dat de maand maart traditioneel altijd een hoge tijdelijke werkloosheid kent terwijl er dan altijd een terugval is in april of mei. De komende maanden zal er meer duidelijkheid komen of de terugval blijvend is.

Politiediensten in ons land hebben in 2008 meer dan 1.600 processen-verbaal opgesteld wegens zwartwerk. Dat is het hoogste aantal ooit in ons land. Ik voorzie dat dit in 2009 of in 2010 nog toeneemt.

Bedrijven moeten volgend jaar al hun investeringen voor 100 procent fiscaal kunnen aftrekken. Volgens het Verbond van Belgische Ondernemingen zal hierdoor de economie aangezwengeld worden. Heel wat ondernemers aarzelen momenteel om te investeren. We stellen voor om in 2010 een tijdelijke regeling in te stellen. De inkomsten voor de vennootschapsbelastingen zullen op die manier wel dalen, maar die zouden volgens het VBO al in 2011 terugverdiend kunnen worden. Het aantal investeringen is de voorbije jaren flink gedaald.

Dubai

Het sprookje van Dubai in de Verenigde Emiraten is voorbij. Dubai is een van de Verenigde Arabische Emiraten met als hoofdstad, het gelijknamige Dubai. De regio is getroffen door de kredietcrisis, economische teruggang en dalende olieprijzen. Een op elke vier cheques die in de Golfstaat wordt uitgeschreven is ongedekt. Dat waren in de eerste vier maanden van dit jaar 544.196 cheques. Maar volgens mij is dit slechts een topje van de ijsberg en zitten privéheques niet eens mee in de berekening. Cheques blijven tot op vandaag een fuindamenteel onderdeel van het financiële systeem in Dubai. Volgens de RAK Bank verlaten elke maand zo'n 2,500 expats Dubai met schulden. Meestal blijven huurhuizen en huurauto's onbetaald. Zowat 10% van de expats in de Verenigde Arabische Emiraten zitten zonder werk, een massa arbeiders die in de bouw werkt, zijn hierbij niet eens inbegrepen. De bevolking van Dubai gaat trouwens in de toekomst fors krimpen. Volgens sommige bronnen vreest men een exodus die kan oplopen tot 28% op de 1,5 miljoen inwoners. De economie krimpt dit jaar met 1,4% en de vastgoedprijzen liggen ondertussen al 40% lager dan een jaar geleden. De economische `boom` van de Golfregio lijkt dus tot een stilstand gekomen te zijn. Het goede van de hele situatie is dat mensen weer moeten leren goede gewoontes aan te leren en te gaan sparen. Daardoor komen die mensen daar niet alleen weer op het goede spoor, maar wordt de economie ook sterker, dan ze was voordat dit alles begon. Ik spreek wel mijn afkeur uit over de voortdurende noodzaak om banken en verzekeraars van de ondergang te redden. Nog enorm veel bedrijven zullen over de kop gaan. En ik vind dit economisch misbaksel net zo afschuwelijk als iedereen. Want de recessie en de financiële crisis maken de economie uiteindelijk sterker. Maar altijd maar bijspringen bij dezelfden is niet correct. Immers, er zijn ook goede economisten die op die manier niet worden geholpen en zo van de ondergang gered.

Twee jaar nadat het naar Dubai uitweek, moest het Antwerpse gezin Segers het ginds al acht maanden zonder geld zien te rooien. Wegens een conflict met zijn werkgever mocht Marc Segers (40) het emiraat niet meer uit en hij mocht evenmin een andere job aannemen. Volgens de echtgenote zitten de cellen in de Verenigde Arabische Emiraten sinds de economische crisis vol met Europeanen. Het leek het paradijs. Maar als je een schuld van 5 euro niet meteen kon terugbetalen, dreigde je al in de cel te belanden. Bovendien heb je vaak geen poot om op te staan als je naar het gerecht stapt. Om maar te zeggen dat het zo luxueuze Dubai allesbehalve een sprookje is, zeker wanneer je in de problemen geraakt.

Eén miljard euro of om en bij de 40 miljard oude Belgische franken zet BNP Parisbas opzij voor de uitkering van bonussen aan medewerkers voor het bereiken van hun doelstellingen. De publieke opinie pikt het niet en protesteert heftig. Lag het bedenkelijke systeem van de bonussen niet mee aan de basis van de crisis in de financiële sector? Overal ter wereld waren miljarden en miljarden overheidsmiddelen - belastinggeld - nodig om banken van de ondergang te redden, en de gewone burger achteraf te laten betalen via de belastingen. Ook in ons land klinkt de kritiek luid op de bonussen voor de bankiers. Sedert de overname van Fortis Bank is de Belgische regering aandeelhouder van BNP Paribas en ze kan bijgevolg het bonussensysteem blokkeren of ten minste sterk temperen moet men doen. Met name N-VA en de SP.A dringen daar sterk op aan, en ze verwijzen naar de aanbeveling van de onderzoekscommissie voor de bancaire crisis, om bonussen voor doelstellingen op korte termijn te verbieden. De topman van het Internationaal Muntfonds is geschokt omdat de banken herbegonnen zijn met de uitkering van exhuberant hoge bonussen. Hij vindt het ergerlijk dat één van de oorzaken van de crisis terugkeert en betreurt dat nog steeds geen regelgeving is ingevoerd om te verhinderen dat een kleine elite, gelokt door de winst, de hele globale economie naar de catastrofe leidt. Hij had de woede en de frustratie die leven bij de miljoenen spaarders die hun geld zagen smelten als sneeuw voor de zon niet sterker kunnen verwoorden. In zijn toespraak naar aanleiding van 21 juli liet ook koning Albert zich erg kritisch uit over het systeem van de bonussen en pleitte hij voor meer ethiek op economisch en financieel vlak. Geen vrijblijvende taal. Elk woord dat het staatshoofd uitspreekt, is gedekt door de regering. Bijgevolg zullen de Belgische vertegenwoordigers bij BNP Paribas bezwaarlijk anders kunnen dan de bonussen weer te agenderen. Bankiers die verantwoordelijk zijn voor de grootste vernietiging van kapitaal ooit hoeven geen bonussen te krijgen. Integendeel. In de Verenigde Staten werd vorig jaar voor 32 miljard dollar aan bonussen uitgekeerd terwijl de banken een veelvoud van dat bedrag aan verliezen hebben geleden. Daar is nu een wetsvoorstel ter discussie om de bonussen aan banden te leggen en ze alvast te verbieden in banken, die staatssteun ontvingen. Een gezond principe dat navolging verdient. Zoniet gaan we terug naar af en herbegint de ellende van vooraf aan.

Ik vind, dat er een totaal ontbreken is aan visie bij de politek. Zo zou het opportuun zijn om een belastingsverschuiving van arbeid door te voeren naar een belasting op die van consumptie. De belastingen op arbeid afschaffen en andere invoeren op consumptie zou een oplossing zijn, omdat werken het scheppen van welvaart is. Onze arbeid met de hoogste loonkosten in Europa wordt nu extreem hoog belast, zodat vele jobs naar de lage loonlanden verdwijnen, waar de arbeid veel goedkoper is, maar niet de kwaliteit van de arbeid!. Bovendien is het voor veel mensen niet interessant om te werken. Immers, er is een veel te klein verschil tussen werken en het leven van een uitkering. Met een belasting op de consumptie betaalt iedereen, die in ons land leeft, mee voor het algemeen welzijn. Belasting op verbruik zet bovendien aan tot het zuiniger omspringen met energie, en tot grotere zorg voor het milieu. Trouwens door het invoeren van een bindend referendum zou het begrip democratie meer zin krijgen: immers men geeft dan de macht af aan het volk. Probleem is nu dat het onze bevolking de macht daarmee telkens voor 4 of 6 jaar kwijt is. Dit bijsturen moet een mogelijkheid zijn. De bevolking moet de kans hebben om rechtstreeks, door een referendum, beslissingen terug te schroeven, of om zelf nieuwe voorstellen door te laten voeren. Men dient ook een onvoorwaardelijk basisinkomen voor iedereen in te voeren. Immers door de voortschrijdende automatisering en informatisering zijn steeds minder werkende mensen nodig. Als men iedereen een minimum inkomen geeft, dan heeft de bevolking ook de vrijheid om meer te verdienen, zonder gevaar om dat minimum inkomen ook te verliezen. Honderd of tweehonderd jaar geleden kon dit niet. Toen was meer dan vijftig procent van de beroepsbevolking werkzaam in de landbouw. Vandaag maken we met slechts 10% van onze bevolking alle goederen, die we gebruiken in de landbouw, de industrie en de bouwnijverheid. Een basisinkomen is daardoor een zeer haalbare kaart geworden. Praktisch gezien is het invoeren van een basisinkomen een hele ingreep. Immers, heel ons sociaal zekerheidssysteem van uitkeringen (werkloosheids-, invaliditeitsuitkeringen, OCMW, kindergeld, pensioenen, enz) zou vervangen worden door het onvoorwaardelijk basisinkomen. Zo zou men bedragen kunnen voorstellen van 150 euro tot de leeftijd 18 jaar tot 888 euro voor gepensioneerden. Men kan dit individueel of onvoorwaardelijk realiseren. Ons complexe kluwen van wetten, regeltjes en voorwaarden die nu bepalen of iemand een uitkering krijgt of niet, zou dan vervangen worden door één veel eleganter systeem. Ook zou de administratie van onze overheidsdiensten nog drastischer kunnen worden vereenvoudigd, waardoor een groter deel van de geïnde belastingen terug kunnen vloeien naar de bevolking. Het basisinkomen zou zwaar of onaangenaam werk beter betaald maken, het systeem zou meer vrijwilligerswerk toelaten, en het zou meer vrijheid geven om te kiezen voor werk of vrije tijd, of voor een combinatie van beide.

Wat de Vlaamse regering absoluut dringend moet doen is het brugpensioen afschaffen, de sociale economie erkennen als een volwaardige sector, bedrijven meer ruimte geven voor loonoverleg, het ondernemersschap stimuleren vanaf de kleuterklas, en onze concurrentiekracht verhogen door te netwerken.

Een blijvende verlaging van het btw-tarief is een wapen om zwartwerk en fraude in de bouw te bestrijden. Dat zegt de Confederatie Bouw. Er wordt aan toegevoegd dat de strijd tegen sociale fraude een prioriteit is. Daarmee reageert de Confederatie Bouw op de resultaten van de gecoördineerde nationale actie in de bouwsector. Daarbij bleek dat 20 procent van de werkgevers en 15 procent van de werknemers in de bouwsector zondigen tegen de sociale wetgeving. Een grote meerderheid van die inbreuken had betrekking op zwartwerk. Er moeten volgens Confederatie Bouw op fiscaal vlak maatregelen worden genomen om het probleem aan te pakken. Daarbij werd erop gewezen dat een belastingvoordeel een sterke stimulans zou zijn voor de bouwer of verbouwer om facturen te vragen. De Confederatie Bouw zegt al jaren vragende partij te zijn voor betere en meer gerichte controles.

De wereld telt 14,9 procent miljonairs minder dan een jaar geleden. Onder miljonair wordt verstaan particulieren met een vermogen van minstens 713.000 euro, exclusief hun primaire woning en consumptieartikelen. Het aantal miljardairs daalde zelfs met 24,6 procent. Dat zijn mensen met een vermogen van minstens 21,39 miljoen euro, exclusief hun primaire woning en consumptieartikelen. Deze ongekende dalingen doen twee jaar van robuuste groei in 2006 en 2007 helemaal teniet, waardoor zowel het aantal vermogende particulieren als hun gezamenlijk vermogen wordt teruggedrongen tot onder het niveau van eind 2005. Bepaalde regio's blijven grote aantallen van het totale aantal (zeer) vermogende particulieren herbergen, namelijk Noord-Amerika, Azië en Europa. De top drie van landen met een hoog
percentage (zeer) vermogende particulieren - de Verenigde Staten, Japan en Duitsland - vormen samen 54 procent van 's werelds (zeer) vermogende particulieren in 2008, iets meer dan de 53,3 procent in 2007. China's groep (zeer) vermogende particulieren overtrof die van het Verenigd Koninkrijk, wat China de nummer vier maakt. Ondanks de crisis heeft één op de zes Vlaamse gezinnen 75.000 euro of meer in zijn spaarpot. Daarmee is de Vlaming de rijkste Europeaan, voor de Zweed. De Vlaming doet het dus goed, want in West-Europa beschikt nu nog amper één op de twaalf gezinnen over een spaarpot van 50.000 euro of meer. Twee jaar geleden was dat nog één op de acht. Toen hetzelfde onderzoek twee jaar geleden werd uitgevoerd had nog één op de drie Belgische gezinnen 75.000 euro of meer in portefeuille. In Vlaanderen heeft één gezin op zes nu meer dan 75.000 euro spaargeld, tegen één op twaalf in Wallonië en één op acht in Brussel.

De poorgeoisie

Ondertussen is er een nieuw fenomeen. De opkomst van de nieuwe rijken. Men noemt ze ook de ‘Poorgeoisie'; een klasse succesvolle entrepreneurs en managers, die er alles aan doet om er uit te zien als sukkelaars. En de financiële crisis heeft er voor gezorgd dat Poorgeoisie meer dan ooit de norm wordt. Bobo's, of kaviaarsocialisten, heetten ze totnogtoe, de bourgeois bohemièns, een klasse van welgestelden, die opkwamen tegen de elite om er uiteindelijk zelf een te worden. Ze zijn rijk en geven graag veel geld uit, maar ze doen het graag overkomen alsof alles hen evenveel moeite kost als Jan-met-de-Pet. De poorgeoisie is een tegendraadse klasse die een vorm van consumeren de hare heeft gemaakt, die laat uitschijnen dat ze niet consumeren. Een nieuwe manier waarop rijken die er allesbehalve rijk uit willen zien hun uitweg uit de schaamte en schuldgevoelens kopen in een tijd van massale economische ellende. Ze meten zich een rijke levensstijl aan maar worden daar blijkbaar nooit op betrapt. Zo rijden ze niet met 4x4's of Maserati's, maar met hybride wagens. Ze dragen geen maatpakken (alleen het idee al), hebben creatieve jobs en kweken hun eigen groenten. De poorgeois zijn nooit patserig, maar kunnen evenmin zonder luxe, Het zijn hypocrieten, doch met veel smaak. Hun camouflage mag niet onopgemerkt voorbijgaan. Ze gaan graag door voor gewone mensen bij gewone mensen, maar op hun collega-gefortuneerden maken ze graag indruk. Hun gasten moeten weten dat de prosciutto-aperitiefhapjes van eigen makelij zijn en de jurk van mevrouw handgemaakt en gewassen en gestreken door de Litouwse au pair.

Vanaf het winterseizoen opent de Ierse lagekostenmaatschappij Ryanair vier nieuwe routes vanop de luchthaven van Charleroi. Het gaat om drie bestemmingen op de Canarische eilanden en een bestemming in Zweden. De nieuwe bestemmingen op de Canarische eilanden zijn Tenerife Sur, Gran Canaria en Lanzarote. De nieuwe vluchten zijn rechtstreekse concurrentie voor Jetairfly, dat al rechtstreeks van Charleroi naar de Canarische eilanden vliegt. Ryanair gaat ook weer vliegen tussen Charleroi en Skavsta, een luchthaven op 100 kilometer van de Zweedse hoofdstad Stockholm. De verbinding tussen Charleroi en Skavsta bestond al tussen 2004 en 2007, maar werd toen geschrapt omdat er te weinig passagiers gebruik van maakten. Ryanair hoopt met de nieuwe routes jaarlijks 310.000 extra passagiers aan te trekken in Brussels South Airport. Dat is goed voor 310 nieuwe banen.

Woningverkoop slabbakte

De aankoop van een woning kostte in 2007 dubbel zoveel als in 1997. Hoewel de bouwsector nu tien jaar geleden, voor 2009 een lichte afkoeling van de markt voorspelde, was er in ons land van een immobiliëncrisis, zoals in de VS, niet echt sprake. Prijsstijgingen van 5 % voor huizen en van 2 % voor appartementen waren een realistisch scenario voor de woningmarkt. De prijsstijgingen zijn in 2009 evenwel teruggevallen tot een meer aanvaardbaar niveau. Maar volgens het studie- en adviesbureau Exbuna Int en C° b.v.b.a., een gerenommeerd landmeters- en expertisekantoor in Melsele, zijn de huizen voor het eerst sinds 26 jaar goedkoper geworden. Vooral villa's werden goedkoper, de prijs van de schaarse bouwgronden en het kleinschalig onroerend blijven evenwel stijgen. Vooral bij de duurdere villa' s is de prijsdaling het scherpst, een daling met maar liefst 5 procent tegenover 2008. Alweer is de crisis hier de belangrijkste oorzaak. De prijzen voor de gewone huizen daalden licht, met bijna anderhalf procent. Vooral in Wallonië is die daling voelbaar, in Vlaanderen veel minder. Voor appartementen is er weinig veranderd, de prijzen blijven min of meer constant. Ongevoelig voor de crisis zijn de bouwgronden, die alsmaar schaarser worden en dus ook duurder. Bouwgronden beleefden een forse prijsstijging met bijna 8 procent. De goedkoopste provincie is West Vlaanderen, de duurste is Vlaams-Brabant. De top-5 van de duurste gemeenten bestaat uitsluitend uit Brusselse gemeenten: Sint-Pieters-Woluwe, Ukkel, Elsene, Sint-Lambrechts-Woluwe en Etterbeek. 2009 wordt dus allicht een jaar van lagere prijzen voor huizen, en dat is erg uitzonderlijk: volgens de overheidsdienst economie is het van 1983 geleden dat die prijzen zijn gedaald, 26 jaar geleden dus. Kopen is dus nog altijd de beste optie, eerder dan te huren. Immokantoren zijn wel een overbodige luxe geworden, die de afgelopen 20 jaar de markt van eigendommen danig verstoord hebben. Makelaars hebben er immers voor gezorgd dat de prijzen vandaag zeker 10 à 20 % te hoog liggen. Het was ook de crisis op de Amerikaanse woningmarkt die aan de basis lag van de financiële crisis. De prijsstijging kan er dus op duiden dat de bodem nu bereikt is. Wie tegenwoordig geld wilt laten renderen, stoot al gauw op absurd lage rentevoeten op spaarrekeningen. Beleggen op de beurs gaat dan weer gepaard met te grote risico’s. Vandaag de dag is het dus niet gemakkelijk om een goede beleggingsportefeuille samen te stellen. Misschien biedt vastgoed hier wel dè oplossing: uw toekomstige pensioenuitkering zal ruim onvoldoende zijn om uw huidige levensstandaard te handhaven en een zorgeloze oude dag door te brengen. Beleggen in vastgoed kan een aanvullende rol spelen in het verzekeren van voldoende inkomen, wanneer u met pensioen gaat. De achteruitgang in de verkoop van huizen heeft zware gevolgen voor de Vlaamse begroting. In de eerste helft van dit jaar brachten de registratierechten 20 procent minder op dan in 2008. Het gaat om een bedrag van 170 miloen euro. De federatie van Belgische notarissen bevestigt dat de registrarechten sterk zijn afgenomen. De verkoop van vastgoed slabbakt intussen verder. De notarissen leiden dat af uit het feit dat de notariële akte meestal een aantal maanden na de verkoop volgt, en dat ze momenteel quasi geen heropleving van de verkopen vaststellen.

Ondertussen is ook het Vlaams geld voor sociale woonkredieten op. Daardoor moeten honderden mensen hun plannen uitstellen om een woning te kopen of te verbouwen. Sociale woonkredieten worden verleend aan mensen die een bescheiden woning willen kopen of bouwen en nergens anders een lening krijgen. Ze krijgen dan een voordelige lening bij Dexia, die gewaarborgd wordt door de Vlaamse overheid voor 160 miljoen euro per jaar. Maar door de economische crisis zijn er dit jaar meer aanvragen en het bedrag voor de waarborgen is nu al op. De sociale kredietmaatschappijen moeten daarom hun klanten vragen om volgend jaar een nieuwe aanvraag in te dienen. De economische crisis, meer bepaald de slabakkende vastgoedmarkt, slaat een gat in de Vlaamse begroting. Vlaams begrotingsminister Philippe Muyters wil dit najaar nog maatregelen nemen om het tekort weg te werken. Dat zei de nieuwbakken Vlaamse minister en voormalig Voka-topman voor Radio 1. Er zijn in de eerste zes maanden van dit jaar 170 miljoen euro minder inkomsten uit registratierechten op gronden en huizen. In de laatste maand van het semester, juni, zijn de registratierechten zelfs met 27 procent gedaald. Ook de schenkingsrechten daalden in dezelfde mate. Bij de eerstvolgende begrotingscontrole wil hij ingrijpen en zal 'elke uitgave' tegen het licht gehouden worden. Er moet worden getracht om dat miljard terug te halen. Immers, als je minder inkomsten hebt, dan moet je zorgen dat de uitgaven in verhouding dalen.

De Duitse supermarktketen Lidl gaat een gloednieuw distributiecentrum bouwen in Europark-Zuid II in Sint-Niklaas. De komst van het distributiecentrum van de supermarktketen brengt 150 nieuwe jobs met zich mee. Het distributiecentrum krijgt een plaats in het Europark- Zuid II. Projectontwikkelaar Warehouse De Pauw is momenteel bezig met de voorbereiding voor de invulling van een terrein van 180.000 vierkante meter, gelegen achter Unigro en tussen het Hertjen, de Damstraat, de N70 en het huidige Europark-Zuid.

Deze nieuwe zone zou met de komst van een aantal nieuwe bedrijven maar liefst achthonderd jobs opleveren.  De Duitse supermarktketen heeft zo goed als zeker een akkoord met WDP, om in het Europark- Zuid II, haar nieuwe distributiecentrum te bouwen. De onderhandelingen daarvan zijn ondertussen rond. In  Sint-Niklaas reageert men alvast erg tevreden en positief. Wel zou er nog overleg plaatsvinden met de buurtbewoners, maar voor de stad en de regio is dit een goede zaak, laat burgervader Freddy Willockx weten.

Lidl is een supermarkt in het goedkopere segment. De keten ontstond in de jaren dertig in Duitsland. In de jaren tachtig begon Lidl aan een enorme expansie. In 1995 werd in België een eerste supermarkt geopend. Lidl beschikt vandaag over het grootste netwerk voedingswinkels in Europa en telt momenteel bijna driehonderd winkels. Het hoofdkantoor is gevestigd in het Oost-Vlaamse Merelbeke. Er zijn vier distributiecentra, waaronder ook een in Bornem. Wat er met die vestiging zal gebeuren, is nog koffiedik kijken. De directie van Lidl Belgium wil momenteel nog niet communiceren over de plannen en de gevolgen ervan voor het personeel. Tegen 2012 komt er net naast dat industriepark de nieuwe oostelijke ringweg, die een rechtstreekse verbinding biedt met de E17 en de N70.

De ligging van Europark-Zuid II is uitermate interessant voor bedrijven. Tegen 2012 komt er net naast dat industriepark de nieuwe oostelijke ringweg, die een rechtstreekse verbinding biedt met de E17 en de N70.

In Opglabbeek neemt vrachtwagenproducent Scania een terrein van 3 hectare industriegrond over van de gemeente. Scania gaat daar een distributiecentrum uitbreiden. Dat levert 80 nieuwe jobs op. In Opglabbeek zal Scania zo meer dan 400 werknemers tellen. Het bedrijf is sinds 1993 in Opglabbeek gevestigd. Van daaruit verdeelt Scania onderdelen voor vrachtwagens naar 75 landen.

Ondanks dat Antwerpse diamantairs dagelijks nog ruim $ 200 miljoen aan diamanten verschepen, daalde de handel in ruwe diamanten dit jaar met 60 procent. Ook de handel in geslepen diamanten stortte in en ging met 40 procent achteruit. De kapitaalintensieve handel in diamanten wordt geraakt door de opdrogende kredietstromen. Volgens een CEO van het Antwerp World Diamond Centre, passeren vier op vijf ruwe en meer dan een op twee geslepen diamanten bij hun aan- en verkoop langs de Scheldestad. Het monumentale station met haar enorme glazen koepel (60m), ligt midden in de diamantwijk en wordt door de Antwerpenaren ook wel ‘de spoorwegkathedraal’ genoemd. Ze is ongetwijfeld een van de mooiste van Europa. Het stationsgebouw werd gebouwd in 1900-1905 naar een ontwerp van architect L. de la Censerie, in de plaats van een stel houten barakken die op dat moment voor het station doorgingen. De koepel doet denken aan het Romeinse pantheon en op vraag van Leopold II liet de architect zich inspireren door het station in Luzerne. De indrukwekkende perronoverkapping in staal en glas werd ontworpen door de ingenieur Clément Bogaert. Ze is 43 meter hoog, 186 meter lang en overspant 10 sporen (66 m), een knap staaltje ingenieurswerk. Tot begin 2007 was Antwerpen Centraal een kopstation waar alle treinen moesten keren. Intussen werd het helemaal verbouwd en is een modern station gebouwd met 4 lagen, een tunnel met doorgaande sporen en een directe aansluiting op de hogesnelheidstrein.

Maar de aanhoudende recessie heeft de prioriteitenlijst van de meeste consumenten gewijzigd en diamant staat dan ook niet langer als nummer één op hun lijst. Volgens een corporate affairs officer is bij het AWDC is de globale productie van diamant met meer dan 90% gedaald. De Antwerpse omzet haalde gemiddeld 42 miljard dollar per jaar, maar zowel De Beers als Alrosa, 's werelds twee belangrijkste producenten van diamant, hebben hun productie dit jaar stilgelegd. Ook de 5 banken, die zowat de ganse diamantenstroom financierden, hebben het aantal leningen drastisch ingekrompen. In mei van 2009 vatte de sector nog gesprekken aan met Vlaams minister-president Kris Peeters voor het bekomen van een overheidsgarantie van € 200 miljoen.

Al jaren wordt gezegd dat ons pensioenstelsel moet worden hervormd. Maar elke poging verzandt in een stellingenoorlog tussen vakbonden en werkgevers. Het probleem dateert niet van gisteren, zelfs niet van eergisteren: de financiering van ons pensioensysteem komt onder druk, omdat we steeds ouder worden. In 2000 was de levensverwachting voor mannen nog 75 jaar en voor vrouwen iets meer dan 81 jaar. Zeven jaar later lag dat cijfer voor mannen ver boven de 77 jaar, voor vrouwen een stuk boven 82 jaar. Dat betekent dat ze langer kunnen genieten van hun pensioen, maar ook dat er meer geld moet zijn. De werkgeversorganisatie VBO verklaarde, dat bij de berekening van de pensioenen niet langer uitsluitend rekening moet worden gehouden met het aantal gewerkte jaren, maar ook met de stijgende levensverwachting. De vakbonden schoten het onmiddellijk af: we moeten nu de werkloosheid tegengaan en mensen aan het werk helpen en houden. Een ernstige discussie over ons pensioenstelsel was weer ver weg. Het Belgische wettelijke pensioenstelsel is een repartitiesysteem: de pensioenen van vandaag worden betaald met de sociale bijdragen van diegenen die nu actief zijn. Daarmee zijn we in de huidige crisis beter gewapend dan vele andere landen, waar een kapitalisatiesysteem bestaat: de beroepsbevolking spaart er tijdens de loopbaan voor zijn eigen pensioen, en die bedragen worden in afwachting door pensioenfondsen belegd. Maar ons repartitiesysteem presteert zeer zwak in vergelijking met gelijksoortige systemen: het keert een laag pensioen uit - met uitzondering voor ambtenaren. Uit recent onderzoek bleek nog maar eens dat de Vlaming een van de laagste pensioenen in Europa heeft. Toch hebben we de welvarendste ouderen in Europa. Niet dankzij het wettelijke pensioen, wel omdat ze zelf hebben gespaard voor de oude dag. Zij die dat niet konden, maken evenwel veel kans om in de armoede te verzeilen. Conclusie is dat het wettelijke pensioen geen zekerheid biedt voor het behoud van de levensstandaard op de oude dag. Men ziet in ons land nog een belangrijke 'vierde pijler', namelijk het bezit van een eigen huis. Maar al deze 'extra pensioenen' zijn maar weggelegd voor een bepaalde groep mensen natuurlijk. Wie daar niet aan toe komt, is de klos. We hadden dan ook al jaren geleden ons pensioenstelsel moeten hervormen. Het enige wat gebeurde, was het met veel bombarie lanceren van het Zilverfonds. En dat blijkt nu een lege doos. Ondertussen komt de financiering van het wettelijk pensioen onder steeds grotere druk. Geld om de pensioenen te verhogen is er niet. Er rest maar één oplossing: de activiteitsgraad optrekken, meer mensen moeten langer werken. In 2008 was slechts 34,5 procent van de 55-plussers in ons land aan de slag, in de hele Europese Unie was dat 45,6 procent. Daar ligt een grote verantwoordelijkheid voor de sociale partners én de politici. De eersten moeten uit de loopgraven kruipen, de anderen moeten eindelijk hun mouwen opstropen. Want 55-plusser of niet, ze moeten ook eens aan het werk.

Het pensioen is een uitvinding van Otto von Bismarck. In 1779 besliste hij dat arbeiders die de leeftijd van 70 jaar overschreden, recht hadden op een maandelijkse uitkering. De gemiddelde levensverwachting voor een Pruis in die tijd was... 45 jaar. Toen de VS in 1935 een systeem van sociale zekerheid introduceerden werd de pensioengerechtigde leeftijd vastgesteld op 65 jaar, 3 jaar meer dan de leeftijd waarop een gemiddelde Amerikaan toen overleed. Staatspensioenen bestonden dus om een miniem percentage van de bevolking een zonnige oude dag te bezorgen. Vandaag krijgt zowat iedereen een pensioen en voor velen in de rijke landen duurt dat pensioen even lang als de tijd dat ze als werknemer actief waren. In sommige Europese landen duren pensioenen gemiddeld langer dan een kwarteeuw. De Amerikaanse pensioengerechtigde leeftijd ligt op 66, maar de gemiddelde Amerikaan stopt met werken wanneer ie 64 is en leeft dan nog 16 jaar. In 1935 namen pensioenuitkeringen 0,2% van het bnp in, vandaag is dat 7%. Volgens de OESO zal dat percentage tegen 2050 verdubbelen. In 1950 telden OESO-landen gemiddeld 7 mensen tussen 20 en 64 voor elke 65-plusser; vandaag is die verhouding 4 tot 1 en in 2050 zal ze 2 tot 1 zijn. Het is utopisch te denken dat de tekorten op de arbeidsmarkt, die deze demografische evolutie in de rijke landen zullen creëren, door migranten zullen worden ingevuld. De instroom van immigranten zou dan een veelvoud moeten worden van wat vandaag het geval is, iets wat -de Europese verkiezingen van eerder deze maand indachtig- politiek gezien onmogelijk lijkt. Bedrijven zullen zich dus moeten aanpassen aan deze nieuwe situatie: oudere mensen zullen moeten blijven werken; bedrijven zullen voor hen aangepaste jobs aan aangepaste salarissen moeten creëren. Dat is niet eens zo'n probleem. Het gros van de zestigplussers gaf onlangs aan graag wat langer te blijven werken indien dat hun pensioenuitkering ten goede komt. Vanaf 2020 zullen werkgevers weinig meer keus hebben dan massaal 60-plussers in dienst te houden. Het gradueel optrekken van de pensioengerechtigde leeftijd naar zeventig jaar lijkt onvermijdelijk. Totnogtoe heeft enkel Denemarken de wat radicale stap gezet om de pensioenleeftijd te indexeren aan de levensverwachting.

Geen A !

Veel inwoners van Den Haag hebben een nieuwe telefoongids ontvangen zonder nummers van mensen van wie de naam met een A begint. In plaats daarvan staan de nummers van inwoners van De Lier en Delfgauw in het telefoonboek. Dat meldt RTV Nederland. De uitgever van de gidsen zoekt nu uit wat er precies fout is gegaan en om hoeveel gidsen het precies gaat. Inwoners die toch graag iemand willen opbellen met een naam die met een A begint, kunnen een nieuwe, juiste gids opvragen.

Karel Vinck

We staan voor zeer grote veranderingen, niet alleen op economisch vlak. We moeten binnen twee à drie jaar een staatstructuur hebben, die werkt. Dat zegt Karel Vinck, die voorzitter is van Vlaanderen In Actie, het toekomstplan waarmee de Vlaamse regering onze economie een nieuwe wending wil geven. Voor hem staat het buiten kijf dat een staatshervorming met meer bevoegdheden en verantwoordelijkheden voor de regio's absoluut noodzakelijk is. Ook onze koning is die mening toegedaan, wat hij duidelijk meldde in zijn jaarlijkse televisietoespraak. Vlaanderen formuleerde met Vlaanderen In Actie een zeer concrete doelstelling: in 2020 bij de beste vijf regio's van Europa horen ! Ook Wallonië en Brussel moeten een doel formuleren. Als alle regio's akkoorden sluiten om in de komende tien jaar bepaalde coherente doestellingen te realiseren, dan moeten de gesprekken over de staatshervorming in die context plaatsvinden. Dan moet een resultaat mogelijk zijn. Iedereen met een zekere verantwoordelijkheid in onze samenleving moet daartoe bijdragen. Niet alleen politici maar ook de sociale partners, ziekenfondsen, universiteiten en hogescholen. We moeten zelf een stap verder zetten: de staatshervorming gaat niet alleen over de verhoudingen Vlaanderen-Wallonië-Brussel, er moet nog heel wat meer veranderen. Onze hele structuur met sociale partners bijvoorbeeld, is gevormd tijdens de industrialisering na de oorlog. Maar vandaag leven we in een andere maatschappij. We moeten durven na te denken over het feit, of dat allemaal nog zo moet. Heeft het nog zin dat er een christelijk, een socialistisch en een liberaal ziekenfonds bestaat? Moeten de sociale uitkeringen nog lopen via de verschillende verzuilde kanalen? Kan het allemaal niet veel efficiënter? Dat zou pas een omwenteling betekenen van onze maatschappij. Vinck beseft dat hij de revolutie predikt, maar wel een geleidelijke en gecontroleerde revolutie. We moeten de organisatie van onze samenleving op de schop nemen, zo kunnen we een doorbraak realiseren. We moeten daar vandaag mee beginnen om over tien jaar het resultaat te bereiken, dat ons terug welvaart en welzijn kan verzekeren.

Werk en ondernemersschap leidt tot welzijn. Armoede jaagt angst aan, zelfs bij diegenen, die er weinig mee te maken hebben, vooral in deze tijden van economische crisis. Wie vreest niet te worden gestigmatiseerd, uitgesloten, of streng veroordeeld ? In een rijk land als het onze betekent arm zijn, of het worden, dat je geklasseerd wordt onder de zwakke schakels, de losers. Veel personen in nood verkiezen dan ook om hun armoede verborgen te houden om zich beter te beschermen en om niet nog meer te moeten lijden. Vooral onze trots speelt daarbij een rol. Verborgen armoede, geëtaleerde armoede.. . Armen kunnen een uiteenlopende houding aannemen, naargelang de beleefde ervaringen en de gevoelens, die zij moeten verwerken. Schaamte, berusting, terugtrekking of wantrouwen bij de enen, woede en een gevoel van onrechtvaardigheid bij de anderen, die woest worden bij de gedachte dat zij het slachtoffer zijn van een situatie, waar ze niet aansprakelijk voor zijn, en deze situatie niet meer meester zijn. Ik spreek geen oordeel uit over eender welke houding ook en sta open voor alle soorten noodsituaties. Ik verwerp echter wel categoriek een zekere huidige trend van de banalisering van de armoede en van de onverschilligheid, die ze met zich meebrengt. Eén Belg op de zeven is arm. Dat is veel en het overkomt niet alleen de anderen: het zou kunnen gaan om iemand die u kent, een van uw vrienden of naasten. We mogen deze banalisering, deze sociale onrechtvaardigheid en het lijden dat daarmee gepaard gaat, niet aanvaarden. Leg er u niet bij neer dat steeds meer mensen torenhoge schulden hebben en kwalitatief een veel minder goed leven leiden, dat volledig in het teken van de angst staat.

In het najaar moet de federale regering de moeilijke besparingsbegroting 2010 opstellen. Dat zorgt voor veel spanning op de sociaal-economische breuklijn en zet vooral socialisten en liberalen lijnrecht tegenover elkaar. Bijvoorbeeld over de groei in het budget van de sociale zekerheid. Als op hetzelfde moment de communautaire spanning toeneemt, kan dat een explosief mengsel opleveren. We zijn nog niet uit de problemen. De economische en communautaire crisis blijft aanslepen. 

Opgetekend in de heerlijke warme Belgische zomer van 2009

Copyright Eric Naeyaert 
Deze teksten mogen op geen enkele manier worden gecopieerd of overgenomen